ดูดาวนอกบ้าน

ดวงดาวมีความสว่างต่างกัน ความสว่างของดาวบนท้องฟ้า [Magnitude] ที่สังเกตเห็นจากโลก เรียกว่า  ความสว่างปรากฏ [ Apparent Magnitude]   หรือ  โชติมาตรปรากฏ [ โชติ = โชตช่วง ลุกโชน สว่าง,  มาตร = เครื่องมือวัด] ความสว่างดังกล่าวมีลำดับเป็นตัวเลข ดาวที่มีความสว่างเป็นเลขน้อย ๆ สว่างกว่าดาวที่มีความสว่างเป็นเลขมาก ๆ เช่น ดวงอาทิตย์มีความสว่าง -27 [เขียนสั้น ๆ เป็น M= -27, ตัว M มาจากคำว่า Magnitude] ดวงจันทร์เต็มดวง มีความสว่าง -13 [M=-13] เลข -27 มีค่าน้อยกว่า -13 แสดงว่าดวงอาทิตย์สว่างกว่าดวงจันทร์ ความสว่างหรือแมกนิจูดที่ต่างกัน 1 ดาวสว่างต่างกัน 2.512 เท่า เช่น ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เต็มดวง มีความสว่างหรือแมกนิจูดต่างกัน -27- [-13] = 14 [ค่าสัมบูรณ์] แสดงว่าดวงอาทิตย์สว่างกว่าดวงจันทร์เต็มดวง 2.512 คูณกัน 14 ครั้ง เท่ากับ 398,359.23 เท่า หรือเลขกลม ๆ ก็ 400,000 เท่านั่นเอง ดวงจันทร์เต็มดวง 400,000 ดวง สว่างเท่ากับดวงอาทิตย์ 1 ดวง ถ้าเราพูดถึงเฉพาะดาวฤกษ์ [stars]   ซิริอุส [Sirius] ในกลุ่มดาวหมาใหญ่ [Canis Major] เป็นดาวที่สว่างที่สุดบนท้องฟ้า...

ครั้งนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่นักดาราศาสตร์เจอดาวเคราะห์รอบดาวฤกษ์ดวงอื่น แต่เป็นครั้งแรกที่เจอมากถึง 7 ดวงและคล้ายคลึงกับโลก นอกจากนี้ 3 ใน 7 ดวงนี้ก็อาจมีสภาวะเหมาะสมต่อการดำรงค์ชีพของสิ่งมีชีวิต ภาพสเก็ตช์ (NASA)  ระบบ Trappist-1 เป็นระบบดาวฤกษ์-ดาวเคราะห์ มีดาวฤกษ์ตรงกลาง 1 ดวง และมีดาวเคราะห์โคจรรอบ ๆ อีก 7 ดวง อยู่ห่างจากเรา 40 ปีแสง ในกลุ่มดาวคนแบบหม้อน้ำ [Aquarius] กล้องโทรทรรศน์ TRAPPIST (ESO) Trappist-1 เป็นชื่อดาวฤกษ์ของระบบและเป็นชื่อของระบบนี้ด้วย แบบเดียวกับที่เราเรียก "ระบบสุริยะ" ซึ่งมีดาวฤกษ์ตรงกลางคือ "สุริยะ" หรือ "ดวงอาทิตย์" ชื่อนี้ได้มาจากการตั้งชื่อตามกล้องโทรทรรศน์ Trappist [The Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope] ในประเทศชิลี ซึ่งเป็นกล้องตัวแรกที่พบว่าดาวฤกษ์ดวงนี้มีดาวเคราะห์ ส่วนเลข "1" ก็หมายความว่ากล้องตัวนี้พบระบบดาวฤกษ์-ดาวเคราะห์นี้เป็นระบบแรกตั้งแต่เปิดใช้งานมา ...ประมาณว่าฉันเจอเธอก่อนและเธอก็เป็นคนแรกของฉัน ❤ Trappist-1 เป็นดาวฤกษ์เล็กกว่าดวงอาทิตย์ 10 เท่า หรือใหญ่กว่าดาวพฤหัส...

หนึ่งทุ่ม วันเสาร์ที่ 18 กุมภาพันธ์ 2560 ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าไปแล้ว อากาศบนดอยอินทนนท์เริ่มเย็นตัวลง รถของเจ้าหน้าที่อุทยานฯ นำหน้ารถตู้ของเราไปตามทางคดเคี้ยวสูงขึ้นไปเรื่อย ๆ ก่อนเลี้ยวซ้ายผ่านป้ายสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ คนขับใช้เกียร์ต่ำและเร่งเครื่องขึ้นเนินสูงชั้น เมื่อสุดถนน หอดูดาวขนาดใหญ่ก็ตั้งตระหง่านอยู่เบื้องหน้า อุณหภูมิบนนี้ต่ำกว่า 10 องศา ไอน้ำจากเครื่องดื่มร้อนเป็นควันขาวลอยแทรกคนร่วมร้อยที่ใส่เสื้อกันหนาว ทุกคนต่างเตรียมตัวรอดูดาว คืนนี้ท้องฟ้ามืดสนิท ดวงดาวบนทองฟ้าสว่างสดใส ระยิบระยับ เหมือนอยู่ใกล้เสียจนเกือบจับต้องได้ บนดาดฟ้า ผู้คนต่อแถวหลังกล้องดูดาวอย่างไม่ขาดสาย กล้องดูดาว 4 ตัว กระจายกันอยู่ประปราย หันทิศทางไปยัง ดาวศุกร์ กาแลกซี่แอนโดรมีดา โอไรออนเนบิวลา และกระจุกดาวเปิดกระจุกหนึ่ง เสี้ยวของดาวศุกร์มองเห็นได้ชัดเจนสว่างสดใสเหมือนเสี้ยวของดวงจันทร์ กาแลกซี่แอนโดรมีดาสวยงามมองเห็นเป็นฝ้าขาวเข้มตรงกลางและค่อย ๆ จางลงทางด้านข้าง โอไรออนเนบิวลามีดาว 4 ดวงสว่าง เรียงตัวกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู [Trapezium] ถูกรายล้อมด้วยละอองฝุ่นและก๊าซ ส่วนกระจุกดา...

เคยสงสัยไหมครับว่าวัตถุบนท้องฟ้าที่เห็นผ่านกล้องดูดาวนั้น ทำไมจึงไม่มีสีสันสวยงามสดใสเหมือนกับภาพที่เราเห็นตามอินเตอร์เน็ต? คำตอบก็คือ "มันเป็นข้อจำกัดของตามนุษย์" มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ใช้ชีวิตในเวลากลางวัน ดังนั้นตาของเรานั้นจึงถูกออกแบบมาให้ใช้มองเห็นได้ดีในเวลากลางวัน จอประสาทตาของเราประกอบไปด้วยเซลล์รูปแท่ง [rod cells] ที่ไวต่อแสงที่มีความเข้มน้อย ทำให้เราเห็นภาพเป็นขาวดำ และเซลล์รูปกรวย [cone cells] ที่ไวต่อแสงที่มีความเข้มมาก ทำให้เราเห็นภาพเป็นสี ในที่แสงสลัวเราจะมองเห็นวัตถุเป็นขาวดำเนื่องจากแสงมีความเข้มไม่พอไปกระตุ้นให้เซลล์รูปกรวยทำงานได้ แต่ในที่สว่างๆ เราจะมองเห็นวัตถุเป็นสีเพราะแสงมีความเข้มมากพอ คราวนี้เมื่อเราส่องดูวัตถุบนท้องฟ้าเช่นเนบิวลาหรือกาแลกซี่ วัตถุเหล่านี้มีความสว่างน้อยมาก เราจึงมองเห็นวัตถุดังกล่าวเป็นขาวดำ มีเพียงดาวเคราะห์และดาวฤกษ์เท่านั้นที่สว่างพอ และทำให้เรามองเห็นเป็นสีได้ ส่วนภาพต่าง ๆ ที่เห็นตามอินเตอร์เน็ตนั้นเกิดจากการเปิดหน้ากล้องไว้นาน ๆ ทำให้เซ็นเซอร์ของกล้องรับความเข้มแสงสีมากขึ้นเรื่อย ๆ จนภาพเป็นสี ซึ่งตาเราไม่ได้ท...

การเคลื่อนที่ของดาวประจำวัน (diurnal motion) คือการเคลื่อนที่ของดาวบนท้องฟ้าที่เกิดจากการหมุนรอบตัวเองของโลก ถ้าเข้าใจการเคลื่อนที่ประจำวันของดาว จะทำให้เข้าใจการเปลี่ยนตำแหน่งของดาว สามารถใช้แผนที่ดาวและสามารถตั้งกล้องดูดาวได้ ในการศึกษาการเคลื่อนที่ของดวงดาวประจำวัน จะสมมติให้ดาวต่าง ๆ บนท้องฟ้า อยู่ห่างจากโลกเท่ากัน และอยู่บนทรงกลมที่เรียกว่า ทรงกลมฟ้า (celestial sphere) มีขั้วโลกเหนือชี้ไปที่ ขั้วฟ้าเหนือ (north celestial pole) และขั้วโลกใต้ชี้ไปที่ ขั้วฟ้าใต้ (south celestial pole)  มีศูนย์สูตรฟ้า (celestial equator) อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรของโลก ทรงกลมฟ้า คือทรงกลมพลาสติกในรูป โลกของเราอยู่ใน ทรงกลมฟ้า แกนเหล็กที่ออกจาก ขั้วโลกเหนือ ไปแตะ ทรงกลมฟ้า ที่ ขั้วฟ้าเหนือ แกนเหล็กที่ออกจาก ขั้วโลกใต้ ไปแตะ ทรงกลมฟ้า ที่ ขั้วฟ้าใต้ รอยประกอบกันของทรงกลมพลาสติกคือ เส้นศูนย์สูตรฟ้า อยู่เหนือ เส้นศูนย์สูตรโลก โลก...หมุนรอบตัวเองแบบทวนเข็มนาฬิกาเมื่อมองจากขั้วโลกเหนือ คนบนโลกจึงมองเห็นดาวเคลื่อนที่ไปในทิศทางตรงกันข้าม หรือเหมือนกับว่าทรงกลมฟ้ากำลังหมุนรอบตัวเองแบบตา...

ในบทความนี้จะมารีวิวประสบการณ์การซื้อกล้องดูดาวผ่านทาง ebay ครับ ทำได้ไม่ยาก สั่งแล้วนอนรออยู่บ้านเฉย ๆ แป๊บเดียวกล้องก็มาแล้ว อย่างแรกเลยสำหรับการซื้อของผ่าน ebay ก็ต้องเป็นสมาชิกกับทาง ebay ก่อน การสมัครสมาชิกก็ไม่ได้มีอะไรซับซ้อนจากเวปอื่นและก้อไม่จำเป็นต้องมีบัตรเครดิตด้วย สามารถใช้บัตรเดบิตซื้อก็ได้แต่อาจต้องมีการ verified กับธนาคารก่อน ส่วนผมผมจ่ายผ่าน paypal ครับ ตรงนี้ขออนุญาตเน้นเตือนเรื่องที่อยู่ที่จะส่งของครับ ว่าให้ใส่ให้ถูกต้อง เลขที่บ้าน และรหัสไปรษณีย์ ห้ามลืมนะครับ จากนั้นผมก็ไปศึกษาหาความรู้ว่าจะซื้อกล้องตัวไหนดี ซึ่งผมก็ไม่ได้หาข้อมูลเอาใน ebay นะครับ ผมอ่านจาก blogger ที่เขาดูดาว การรีวิวกล้องดูดาวตามฟอรั่มของฝรั่งต่าง ๆ ดูยูทูปเกี่ยวกับการใช้กล้องดูดาวและก็เข้าไปอ่าน spec ของกล้องในเวปทางการของกล้องนั้นๆ ซึ่งผมเองก็เลือกดูกล้องที่มียี่ห้อติดตลาดหน่อยอย่าง Orion, Celestron, Meade, SkyWatcher ฯลฯ ซึ่งปกติแล้ว กล้องระดับเดียวกันของแต่ละยี่ห้อ ราคาก็จะไม่ต่างกันมาก เผลอ ๆ อาจผลิตที่เดียวกันเพราะบางส่วนก็เหมือนกันเด๊ะ ตอนผมเลือกผมก็เลือกกล้องที่มีใน ebay ด้วย จะได้ซื...